Drukuj

Zapomniane umocnienia

Jest takie miejsce koło Goleniowa, gdzie czas zatrzymał się w miejscu. Miejsce będące ewenementem na skalę krajową i prawdziwą perełką dla miłośników historii. Niestety jest mało znane i rzadko odwiedzane- dotąd zapomniane i zaniedbane. Jednak członkowie Stowarzyszenia Eksploracji Historycznej „Biały Grosz” postawili sobie za cel udostępnić turystycznie to miejsce, uporządkować je i umieścić na mapach wędrówek pasjonatów historii.

 fot.Małgorzata Wojciechowska

Mowa tu o terenach na północ od miejscowości Święta.
Istniały tam trzy wioski oraz duże umocnienia niemieckich baterii przeciwlotniczych chroniących fabryki paliwa syntetycznego "Hydrierwerke" w Policach.
Punkt ten nosił nazwę Flakstellung Schwankenheim i powstał w 1943 roku. Chronił on fabryki paliwa syntetycznego w Policach, które znajdowały się tuż po drugiej strony Odry. W roku 1943 naloty alianckie zdarzały się coraz częściej, a jednym z głównych celów były obiekty wytwarzające paliwo do pojazdów bojowych. W związku z tym postanowiono wzmocnić obronę zakładu w Policach, a co za tym idzie również Szczecina.

fot. mapa niemiecka ze stanowiskami artylerii przeciwlotniczej wokół Szczecina i Polic ,lata 1944-1945

Ustawiono tam 6 dział Flak 105 mm wraz ze sporą ilością mniejszych dział Flak kalibru 88 mm oraz reflektory i zadymiacze. Działa 105 mm były ustawione na fortecznych podstawach betonowych, które były obsypane wałem ziemnym. W tamtym okresie głównie ze względu na braki kadrowe, obsługiwała je młodzież z okolicznych gimnazjów tzw. Luftwaffenhelferzy (pomocnicy w artylerii).Te na Świętej głównie obsługiwali gimnazjaliści z miejscowości Templin. Do noszenia i podawania amunicji przydzieleni zostali jeńcy rosyjscy. Jako ciekawostkę warto dodać że baterie przeciwlotnicze koło Stepnicy i miejscowości Budzień obsługiwali gimnazjaliści z gimnazjum Barnima I w ówczesnym Gollnow.
W roku 1944 postanowiono wzmocnić obronę przeciwlotniczą kolejnymi ciężkimi działami 105 mm, tworząc tzw. Groß Batterie, czyli wielką baterie obrony powietrznej.

fot. Autentyczne zdjęcie z umocnień na Świętej i widoczne na nim działo opl 105 mm 

Te dodatkowe działa umieszczono z braku surowca na podstawach ceglano-ziemnych.
Amunicje natomiast przechowywano w pobliżu stanowisk, w specjalnych do tego celu wybudowanych betonowych magazynach z dwiema wnękami po obu stronach. W rejonie punktu obrony w Kiełpnicy wybudowano łącznie 16 bunkrów amunicyjnych do dział Flak 88mm i 105mm. Obie baterie posiadały na wyposażeniu również kilka lekkich, osłonowych działek Flak 2cm do obrony stanowisk przed atakiem wrogich samolotów z niskiego pułapu.

Baterie te nie uczestniczyły w walkach na przyczółku Święta które trwały od 7 marca -29 marca 1945, ponieważ tuż przed nadciągnięciem wojsk radzieckich zostały ewakuowane na drugą stronę Odry do Trzebieży.

fot.Zdjęcie lotnicze z nalotu na Police z dnia 20 czerwca 1944 roku ,po lewej widoczna miejscowość Święta i Rozgwiazda

Tuż obok umocnień znajdują się dwa cmentarze jeden byłych mieszkańców wiosek Wolfhorst i Schwankenheim ,a drugi należał do rodziny Gentz. Rodzina ta posiadała duży majątek -Forkadenberg ,który znajdował się tuż za umocnieniami przy ujściu rzeki Krampy do Odry. Niestety piękny budynek nie przetrwał próby czasu i został rozebrany.

fot. Budynek mieszkalny rodziny Gentz

Wyżej wspomniane stanowiska w roku 2013 zostały częściowo zniszczone przez nieodpowiedzialnych przedsiębiorców. Ale dzięki działaniom Goleniowskiego Stowarzyszenia Eksploracji Historycznej „Biały Grosz” udało się wstrzymać niszczenie umocnień i ocalić je od całkowitej dewastacji. Podsumowaniem działań stowarzyszenia było wpisanie tych umocnień do Krajowego Rejestru Zabytków pod numerem rejestru 1231 (wpisu dokonano w dniu 27 marca 2014 roku).
W tym roku stowarzyszenie „Biały Grosz”, na mocy specjalnych pozwoleń, otrzymanych od Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na przeprowadzenie prac porządkowych i odkrywczych, przystąpiło do intensywnych prac w terenie.
Odkopano pierwsze z 16 bunkrów amunicyjnych na terenie kompleksu stanowisk artylerii przeciwlotniczej. Zaplanowane są kolejne prace przy udziale gimnazjalistów, entuzjastów historii oraz członków Stowarzyszenia.
Stowarzyszenie „Biały Grosz”, ze względu na unikatowość i wyjątkowość tego miejsca, gorąco liczy na przywrócenie mu wyglądu pozwalającemu turystom i historykom-amatorom na zwiedzanie. Są plany stworzenia szlaku rowerowego z oznaczeniem i opisaniem nieistniejących wiosek oraz całości umocnień, co wzbogaciłoby naszą Gminę o prawdziwą perełkę turystyczną.

Autor : Wojciech Janda i Beata Polińska

Dodaj komentarz


Statystyki

Dziś12
Wczoraj19
Bieżący tydzień220
Bieżący miesiąc582
Ogólnie63616

Kubik-Rubik Joomla! Extensions

Szybki kontakt

Goleniowskie Stowarzyszenie Eksploracji Historycznej " Biały Grosz" 

Numer KRS - 628718

NIP  856-185-49-10

Regon - 364976503

Konto: Bank Pekao S.A. 19 1240 3839 1111 0010 6922 7270

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.